GDP âm 0.9% - Mỹ chính thức rơi vào suy thoái kinh tế?

Tác giả: Hoa Tường
Bài viết được update ngày: 29-07-2022 | 10:54:20

Báo cáo từ cục Phân tích Kinh tế (BEA), Mỹ đang chứng kiến nền kinh tế trong giai đoạn suy thoái kỹ thuật, khi tốc độ tăng trưởng GDP giảm 0.9 % kết thúc quý 2.

GDP của Mỹ giảm 2 quý liên tiếp

GDP đầu người của Mỹ đã giảm 1.6% trong quý đầu tiên của năm 2022, và sau quý thứ 2, con số này vẫn âm 0.9%. Như vậy, quốc gia có tầm ảnh hưởng nhất thế giới đã trải qua hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - một “biểu hiện” phổ biến về suy thoái.

Việc GDP giảm phản ánh sự suy giảm trong đầu tư tồn kho tư nhân, chi tiêu chính phủ, đầu tư cố định cho dân cư và phi dân cư. Bù lại, nhập cảng, xuất cảng và chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) được đẩy mạnh hơn. 

“Thông điệp rõ ràng là từ báo cáo GDP tiêu cực của Hoa Kỳ (- 0.9%) và việc bỏ quên không nên về số liệu thất nghiệp: Nền kinh tế Hoa Kỳ đang chậm lại với tốc độ đáng kể.” -  Tweet của nhà kinh tế Mohamed El-Erian xuất hiện ngay sau khi các con số được công bố.

“Thêm vào đó, sự thay đổi giá 8.7% trong dữ liệu ngày hôm nay và điểm mấu chốt rõ ràng: Tình trạng lạm phát đình trệ đang lan thêm và cho thấy nguy cơ suy thoái ở mức cảnh báo đỏ.”

Theo báo cáo GDP quý 2 này, thu nhập cá nhân thực tế cũng giảm 0.5%. Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân trong thu nhập cá nhân khả dụng chỉ còn 5.2% trong quý 2, giảm từ 5.6% trong quý 1.

GDP bình quân đầu người tại Mỹ 6 quý gần nhất
GDP bình quân đầu người tại Mỹ 6 quý gần nhất

Hơn nữa, nguyên nhân của sự sụt giảm đầu tư hàng tồn kho xuất phát từ việc sụt giảm thương mại bán lẻ, hầu như ở các cửa hàng bán đồ tổng hợp và đại lý xe gắn động cơ. Việc chính phủ giảm chi tiêu được cho do chi tiêu quốc phòng giảm, chủ yếu nguồn thu từ bán dầu thô trong kho  Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR).

Chi tiết của báo cáo cho thấy tốc độ đầu tư vào khu dân cư giảm 14% hàng năm, kết quả từ việc các yếu tố khác “đồng loạt giảm”. Cụ thể, sự sụt giảm của giới đầu tư về bất động sản phản ánh sự sụt giảm hoa hồng của các nhà môi giới.

Trong báo cáo tuyên bố về một cuộc suy thoái kỹ thuật đối với nền kinh tế, các nhà phân tích của Morgan Stanley viết:

“GDP thực tế giảm trong quý 2, đánh dấu một cuộc suy thoái kỹ thuật,” - “Chúng tôi đã nhấn mạnh những rủi ro rằng dữ liệu quý 2 sẽ đánh dấu một cuộc suy thoái kỹ thuật chứ không phải suy thoái kinh tế, vì tổng cầu nội địa cuối cùng của khu vực tư nhân vẫn tích cực nửa đầu năm nay.”

Morgan Stanley dự đoán sẽ có sự tăng trưởng mạnh hơn trong quý 3 năm nay.

Điểm cốt lõi trong báo cáo GDP là sự tăng chi tiêu các sản phẩm, dịch vụ của người tiêu dùng. Song, chi tiêu cho các mặt hàng lâu bền và không lâu bền đã giảm đáng kể. Các nhà kinh tế Morgan Stanley giải thích rằng chi phí thực phẩm đắt đỏ đã khiến người dùng chọn mua những mặt hàng “rẻ hơn” và dẫn đến chi tiêu hàng hóa giảm kỷ lục.

Desmond Lachman, nhà kinh tế học và thành viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ cho biết ông kỳ vọng một “cuộc hạ cánh kinh tế khó khăn” vào cuối năm 2022.

“Tâm lý người tiêu dùng đang ở gần mức thấp kỷ lục do lạm phát làm tiền lương “giảm giá trị”. Thị trường bất động sản đang sụp đổ do lãi suất thế chấp tăng gấp đôi. Và các nhà xuất cảng của chúng ta đang đối mặt với sóng gió do đồng đô la tăng giá mạnh, kèm theo những khó khăn kinh tế ở  Châu Âu, Trung Quốc, và các nền kinh tế thị trường mới nổi.” - Lachman viết trong một ghi chú.

Mở đầu phiên giao dịch hôm qua (28/7), cổ phiếu đã giảm do tin tức về GDP Mỹ, nhưng đã phục hồi sau đó trong ngày. Chỉ số Trung bình Công nghiệp Dow Jones tăng hơn 300 điểm, trong khi S&P 500 tăng gần 1%. Chỉ số Tổng hợp Nasdaq tăng 0.7%.

Một câu hỏi đặt ra là: “Liệu Hoa Kỳ có đang trong thời kỳ suy thoái không?” Số liệu GDP quý 2/ 2022 của Mỹ đã làm nổ ra một cuộc tranh luận giữa các chính trị gia và nhà kinh tế. 

“Có một niềm tin phổ biến rằng hai quý liên tiếp GDP thực tế giảm chính là một cuộc suy thoái,” nhà kinh tế học Ed Yardeni nêu trong một ghi chú.

“Tuy nhiên, đây sẽ không phải là một cuộc suy thoái chính thức cho đến khi Ủy ban Ấn định ngày của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia thông báo, điều này có thể mất một thời gian. … Trong khi đang chờ họ quyết định liệu chúng ta có đang ở trong một cuộc suy thoái hay không, hãy cứ gọi tình hình này là 'khủng hoảng kinh tế'.”

Định nghĩa về suy thoái 

Định nghĩa về suy thoái kinh tế
Định nghĩa về suy thoái kinh tế

Thông thường, các nhà kinh tế cố gắng xác định một nền kinh tế bắt đầu suy thoái dựa trên việc hai quý suy giảm liên tiếp. Tuy nhiên, Hội đồng Cố vấn Kinh tế cho Tổng thống Hoa Kỳ (tại Nhà Trắng) đã phản biện lại khi trích dẫn định nghĩa chính thức về “suy thoái kinh tế” qua một bài chia sẻ gần đây.

Các cuộc suy thoái ở Hoa Kỳ phải chính thức tuyên bố bởi một ủy ban gồm các nhà kinh tế tại Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER). Theo NBER, suy thoái được định nghĩa là “sự suy giảm đáng kể trong hoạt động kinh tế trên toàn nền kinh tế và kéo dài hơn một vài tháng.”

Nhà Trắng cho biết, các cuộc suy thoái cần được xác định “dựa trên cái nhìn tổng thể về dữ liệu,” bằng cách tính đến thị trường lao động, chi tiêu của người tiêu dùng và doanh nghiệp, sản xuất công nghiệp, và thu nhập, bên cạnh các dữ liệu tăng trưởng kinh tế chỉ trong hai quý.

Trong tuần trước (18/7 -24/7), Nhà Trắng đã bị chỉ trích vì đánh giá thấp rủi ro suy thoái và tranh cãi định nghĩa chung về “suy thoái”.

“Hai quý tăng trưởng GDP âm không phải là định nghĩa kỹ thuật của suy thoái,” cố vấn Brian Deese của Hội đồng Kinh tế Quốc gia (NEC) cho biết. “Câu hỏi quan trọng nhất về mặt kinh tế là liệu những người đi làm và các gia đình trung lưu có dễ thở hơn hay không.” Nhưng vào năm 2008, ông Deese từng lưu ý rằng “các nhà kinh tế học có một định nghĩa kỹ thuật về suy thoái, đó là hai quý liên tiếp tăng trưởng âm”. Deese có vẻ như đã thay đổi quan điểm.

Trả lời phỏng vấn “Meet the Press” của NBC, Bộ trưởng Ngân khố - bà Janet Yellen đã bác bỏ những lo ngại về suy thoái, nhấn mạnh đến “một thị trường lao động rất mạnh.”

Janet nói: “Đây không phải là một nền kinh tế đang suy thoái.”

Trong cuộc họp báo sau cuộc họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) hôm thứ Tư (27/07), Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell cũng khẳng định rằng Hoa Kỳ đang không ở giữa một cuộc suy thoái kinh tế, bằng chứng được ông nêu ra là tình hình việc làm.

“Tôi không nghĩ rằng Hoa Kỳ hiện đang trong thời kỳ suy thoái, và lý do là có quá nhiều lĩnh vực của nền kinh tế đang hoạt động quá tốt.” - Ông Powell tuyên bố.

Mỹ đang có tỷ lệ tăng trưởng việc làm vượt xa kỳ vọng
Mỹ đang có tỷ lệ tăng trưởng việc làm vượt xa kỳ vọng

Chu kỳ kinh doanh "bất thường"

Theo bản Tóm lược các Dự báo Kinh tế của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), nền kinh tế Hoa Kỳ dự báo sẽ tăng 1.7% trong năm 2022, 1.7% trong năm sau đó, và 1.9% vào năm 2024.

Hôm 27/7, Fed đã bỏ phiếu đồng ý tăng lãi suất cho vay chuẩn thêm 0.75 điểm cơ bản lên phạm vi mục tiêu từ 2.25% đến 2.5%.

Những tuần gần đây, ngày càng nhiều nhà kinh tế và các công ty Phố Wall tham gia dự báo tình hình kinh doanh căn bản và nói rằng một cuộc suy thoái kinh tế đang diễn ra. Nhưng thời điểm dự báo được nhắc đến trong các tài liệu này là khác nhau, từ cuối năm đến thời điểm nào đó trong 24 tháng tới.

Ông Preston Caldwell, người đứng đầu Bộ phận Kinh tế Hoa Kỳ tại hãng nghiên cứu sừng sỏ giới tài chính Morningstar, bình luận:

“Điều này không có nghĩa là rủi ro suy thoái không có gì đáng lo ngại. Thay vào đó, chúng tôi kỳ vọng rằng rủi ro suy thoái sẽ tăng lên đến đỉnh điểm vào năm 2023, vì đó là thời điểm nền kinh tế sẽ cảm thấy gánh nặng của việc Fed thắt chặt. Đặc biệt, lãi suất tăng đang bắt đầu gây ra suy thoái trên thị trường bất động sản. Chúng tôi dự đoán nhà ở sẽ bắt đầu giảm 10% vào năm 2023, điều này sẽ ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh tế rộng lớn hơn.” 

Hiện tại, cuộc tranh luận chính là khi nào nó sẽ xảy ra, mức độ nghiêm trọng của suy thoái và suy thoái sẽ kéo dài bao lâu.

Ông Bryce Doty, giám đốc mảng đầu tư cao cấp tại Sit Investment Associates, tuyên bố trong một ghi chú hôm 27/7 rằng người Mỹ hiểu khi nào mức sống của họ đang giảm.

“Các nhà kinh tế có một khái niệm ảo tưởng về suy thoái,” ông nói. “Kể từ tháng Tư năm ngoái, tiền lương thực tế đã âm. Người lao động đang “đi lùi” khi chi phí sống của họ cao hơn mức tăng tiền lương dẫn đến suy giảm ròng đối với những gì họ có thể mua được.”

Ông Nick Reece, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Merk Investments, gọi môi trường kinh tế ngày nay là “một chu kỳ kinh doanh bất thường, theo sau là một cuộc suy thoái bất thường.”

Về quý 3 /2022, Fed Atlanta sẽ công bố dự báo ước tính GDPNow đầu tiên vào thứ Sáu (29/07).

Đánh giá bài viết này

5/5 - (4 Bình chọn)

Tin khác:

- Giá ETH đẩy cao khi 1,26 tỷ USD quyền chọn Ethereum sẽ hết hạn sau 29/7

- Thị trường tiền điện tử ngày 29/07: Bitcoin vượt mốc 24.100 USD khi số liệu GDP Mỹ được công bố

Danh sách bài viết được xem nhiều